Yazılar

Türküler Bize Ne Anlatıyor?

2017’nin son atölye çalışmasını, 4-5 Kasım tarihlerinde, memleket ezgileriyle yaptık. Frankfurt’ta kadınlar niye türkü söylüyor? Almanlar ve diğer göçmen topluluklarıyla karşılaşmalarda neler yaşanıyor? Repertuvar neye göre oluşturuluyor? Kürtçe türkü söylemek ne hissettiriyor? Türküler bize ne anlatıyor?

GKB-11

Elif Durmaz, Gülşen Balaban, Başak Ünal, Gülsüm Yavuz, Çınar Işık, Esma Uran, Leyla Kiraz-Çakır, Jale Çelik, Elif Telli, Gülseren Pelit

 

Çalışmanın ilk gününde, Göçmen Kadınlar Birliği çatısı altında oluşturulan Frankfurt Kadın Korosu’nun tarihçesiyle başladık ve türkünün somut olmayan kültürel miras değerini konuştuk. Koro çalışmasına katılmak için üye olmanın gerekli olmadığını söyleyen kadınlar, Türkiyeli olmayanların da çalışmalarına katılmasını çok arzuladıklarını belirttiler. Daha sonra koro çalışmasına katılmanın kadınlar açısından anlamını değerlendirdik. Bir kısmı koronun, Türkiye’ye, geçmişe, çocukluğa bir sesleniş olduğunu söyledi, bir kısmı da sadece türkü söyleyebilme eyleminin değerini vurguladı. Devam ettirmeye özen gösterdikleri başka ananelerin de olduğunu dile getiren kadınlar, örnek olarak Türk kahvesi ve aşureyi gösterdiler. En çok yemek kültüründen ödün verilemiyor.

GKB-1

Çalışmanın ikinci günü doğrudan türküler üzerine çalıştık. Kadınlar, söyleyecekleri türküye karar verirken özgür olduklarını, herkesin bir öneride bulunduğunu ve birkaç deneme yaparak kendi seslerine en uygun olanlarını aradıklarını söylediler. Ayrıca her sene yeni repertuvar hazırlamaya özen gösteriyorlar, çünkü hem seslendirmek istedikleri çok fazla türkü var hem de dinleyicilerinden o yönde talep geliyor. Türkiye’nin dil çeşitliliğine de özen gösterdiklerini dile getiren kadınlar, özellikle Kürtçe türküler söylemeyi seviyor. Kürtçe konuşulan topraklardan gelen kadınlar için bu türküler, kulaklarında kalan ama artık tam olarak konuşamadıkları ana dilleriyle o coğrafyalarda yaşanan mücadelelere uzanan bir ses. BdA119 arşivi için kaydedecekleri şarkıları da bu yaklaşımla seçtiklerini söyleyen kadınlar, daha sonra, kayıtta yer alacak türkülerin tek tek hikâyelerini anlattılar. Çalışma, koro şefi Yusuf Sönmez’in de katılımıyla yapılan prova çalışmasının ardından sona erdi.

Kadınlar çalışmaya, koro disiplinine uygun, tek renk siyah giyinerek  geldiler. Bunun bir sebebi de hazırladığımız arşiv materyalinin formatı tabii ki. İki gün boyunca bütün atölye çalışmasını hem sesli hem de görüntülü kaydettik. Ayrıca kadınlar, dağıtılan soru formlarını doldurarak düşüncelerini yazıya da döktüler. Çalışmadan topladığımız malzemeyle hem kitapçık hem de kısa film yapmayı hedefliyoruz. Her buluşmamızda projenin çapını genişletmeye devam ettiğimizi siz de fark ettiniz mi?

GKB-10

Bu arada, koronun stüdyo kaydı Kasım ayının son haftasında. Altyapıları Yusuf Hoca hazırlamış bile. Kadınlar çok heyecanlı. Kaç gün süreceğini bilmiyoruz, en iyisi olana kadar söyleyeceğiz, diyorlar. Stüdyonun hediyesi olarak, kayıt günü görüntülerinden bir video geleceği de müjdelendi. Daha ne demeli? Şen ola Frankfurt Kadın Korosu, şen ola!

 

Koro çalışmasına katıldım, çünkü…

 

Koro çalışmasına katılma sebebim türkü dinlemeyi ve söylemeyi sevmem; kadınlarla birlikte, yani bir birlik dayanışması içinde ortaya güzel şeyler koymak. Bu işin aynı zamanda tekniğini de öğrenmek; Almanya’da yaşadığımız için büyüdüğümüz kültürü yaşatmak ve geldiğimiz kültüre olan ön yargıları biraz da olsun yok etme isteği. — Başak Ünal

 

Koro çalışmasına katıldım, çünkü kendim için bir faaliyette bulundum. Bana çok iyi geldi. Değişik arkadaşlar edindim. Bir de bana türkü söylemek çok iyi geliyordu. Türkü söylemeyi çok seviyorum. Bir de kendime zaman ayırdığım için çok mutlu oluyorum. Arkadaşlarla olmak, türkü söylemek güzel… — Nermin Başkavak

GKB-4

 

GKB Frankfurt Kadın Korosu benim için …… ifade ediyor.

 

Kadın çalışmalarını seviyorum. Korodan dolayı birçok kadın arkadaşım oldu. Tek kelime ile seviyorum. Kadının gücüne inandığım için kadın korosunda yer alıyorum. — Gülsüm Yavuz

 

Birlikte bir şeyler yapmayı. Farklı dilden ezgileri aynı duyguları hissetmeyi yani duyguların dili-dini-ırkı olmadığını fark ettiriyor. Türküleri anlamak için farklı dilleri bilmek zorunda değiliz. Bunu fark ediyorum. — Leyla Kiraz-Çakır

GKB-7

 

Almanya’da …… geleneklerini sürdürüyorum, çünkü … … .

 

Yaşadığım, çocukluğumun geçtiği yörenin, ailemin, ülkemin geleneklerini, yemek türleri, davranış biçimleri, giyim, ev eşyaları, türküleri canlı tutmaya, yaşatmaya, çocuklarıma öğretmeye çalışıyorum. — Esma Uran

 

Özümüz, kökümüz. Çocuklarımıza miras. — Jale Çelik

GKB-6

 

Almanya’da türkü söylüyorum, çünkü … … .

 

Türkülerimizin kaybolmasını, unutulmasını istemiyorum. Herkes tarafından güzelliklerin paylaşılmasını istiyorum ve önem veriyorum. Bana bir nebze de olsa geldiğim ve doğduğum yerin, vatanın hasretini, özlemini gideriyor. — Gülşen Balaban

 

Türkü bir duruştur. Sesleniştir. Kendi kültürünü aktarmaktır. Neden Almanya’da? Burada köklerime döndürdüğü için, içinden geldiğim kültürü, yaşanmışlığı miras olarak alıp ileriye taşımak için. — Elif Telli

GKB-3

 

Hangi türküleri söyleyeceğimizi seçerken … …’ya dikkat ediyoruz.

 

Eskiden söylenmiş ama güncelliğini yitirmemiş olan türküler olmasına. Söylendiğinde sadece türkü olarak dinleti değil de, sözlerinde dinleyenlere bazı mesajlar vermesine dikkat ediyoruz.Benim için kendi kültürümden gelen türküler olursa daha zevk alarak söylüyorum. Koro olarak söyleyebileceğimiz türküler olmasına. — Çınar Işık

 

Barışa yönelik türküleri severek birlikte karar veriyoruz. — Gülseren Pelit

GKB-2

 

Kürtçe şarkı söylemek benim için … … ifade ediyor.

 

Çok önemli, çünkü Kürtçe türküleri dinleyerek büyüdüğüm için aynı zamanda Kürtçe türküler benim için çok anlam ifade ediyor. Ezilen bir halkın yıllar boyu yaşadığı baskıyı, zulmü, sevdayı, ezilmişliği, ağıtları, acıları çok iyi anlattığına inanıyorum. Tabii ki özlemleri ve umudu.— Elif Durmaz

 

Kürtçe bilmiyorum ama severek dinliyorum ve Kürtçe, Zazaca türkü söylemesini de seviyorum. İlk Kürtçe türküyü yıllar evvel Şiwan’dan dinlemiştim ve çok duygulanıp ağlamıştım. Arkadaşım bana, “anlıyor musun?” diye sorduğunda, “hayır, ama beni başka diyarlara götürdü”, demiştim. Ezilen ve hor görülen bir halkın ezgileri de bir başka türlü ifade ediyor kendini. Türkçe’ye çevirdiğim zaman içeriğinin aşk türküsü olduğuna şaşırmıştım…. — Gülşen Balaban

GKB-12

GKB Frankfurt Kadın Korosu ve Koro Şefi Yusuf Sönmez

 

***  Video ve fotoğraf çekimi için Bayram Aksu’ya teşekkür ederiz.